คุณแม่ตั้งครรภ์ราว 5–15% เป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ได้ ไม่ว่าจะอยู่รังสิต คลองหลวง หรือที่ไหนในปทุมธานี ข่าวดีคือภาวะนี้ควบคุมได้ ถ้าตรวจเจอเร็วและดูแลถูกวิธี ลูกก็แข็งแรงและคลอดได้อย่างปลอดภัย บทความนี้รวบรวมตั้งแต่การคัดกรอง 50g/75g ไปจนถึงเรื่องอาหารและการติดตามลูก
สรุปสั้น ๆ ก่อนอ่าน
- GDM คือภาวะน้ำตาลสูงเฉพาะช่วงตั้งครรภ์ เพราะฮอร์โมนจากรกทำให้ร่างกายดื้ออินซูลิน
- คัดกรองด้วย 50g GCT ช่วง 24–28 สัปดาห์ ถ้าผิดปกติจึงตรวจยืนยันด้วย 75g OGTT
- ส่วนใหญ่คุมได้ด้วยอาหารและการออกกำลังกาย มีส่วนน้อยที่ต้องใช้อินซูลิน
- หลังคลอดราว 6 สัปดาห์ต้องตรวจซ้ำด้วย 75g เพราะมีความเสี่ยงเป็นเบาหวานในอนาคต
เบาหวานขณะตั้งครรภ์คืออะไร ทำไมต้องใส่ใจ
เบาหวานขณะตั้งครรภ์ (Gestational Diabetes Mellitus) คือภาวะที่น้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติเฉพาะช่วงตั้งครรภ์ เกิดจากฮอร์โมนของรกไปลดการทำงานของอินซูลิน ร่างกายจึงคุมน้ำตาลได้ไม่ดีเท่าเดิม ถ้าปล่อยไว้ น้ำตาลที่สูงจะผ่านรกไปถึงลูก ทำให้ลูกตัวโต คลอดยาก และเสี่ยงน้ำตาลต่ำหลังคลอด
- ผลต่อลูก: ตัวโตเกินเกณฑ์ คลอดยากหรือบาดเจ็บจากการคลอด น้ำตาลต่ำหลังคลอด ตัวเหลือง คลอดก่อนกำหนด
- ผลต่อแม่: ครรภ์เป็นพิษ (PEC) ความดันสูง โอกาสผ่าคลอดมากขึ้น และเสี่ยงเป็นเบาหวานถาวรในอนาคต
ใครมีความเสี่ยง GDM
ถ้ามีปัจจัยเสี่ยง ยิ่งควรตรวจให้เร็ว บางรายอาจตรวจตั้งแต่ต้นครรภ์
- อายุ 35 ปีขึ้นไป — อายุยิ่งมาก ความเสี่ยงยิ่งเพิ่ม
- น้ำหนักเกิน (BMI > 25) หรืออ้วนก่อนตั้งครรภ์
- คนในครอบครัวเป็นเบาหวาน เช่น พ่อแม่ พี่น้องสายตรง
- เคยเป็น GDM หรือเคยคลอดลูกตัวโต หรือมีภาวะ PCOS
แม้ไม่มีปัจจัยเสี่ยงก็แนะนำให้ตรวจคัดกรองทุกคน เพราะบางคนเป็นโดยไม่มีอาการ
ตรวจคัดกรอง 2 ขั้นตอน (50g / 75g)
| ขั้นตอน | 50g GCT — คัดกรอง | 75g OGTT — ตรวจยืนยัน |
|---|---|---|
| ทำเมื่อไหร่ | ช่วง 24–28 สัปดาห์ | เมื่อผล 50g ผิดปกติ |
| วิธีตรวจ | ดื่มน้ำตาล 50 กรัม เจาะเลือดหลัง 1 ชั่วโมง | ดื่มน้ำตาล 75 กรัม เจาะเลือด 3 ครั้ง |
| งดอาหาร | ไม่ต้องอดอาหาร | อดอาหาร 8 ชั่วโมงก่อนตรวจ |
| ค่าตรวจ | 200 บาท | 300 บาท |
ค่าน้ำตาลเป้าหมายที่ต้องคุม
เจาะปลายนิ้วตรวจเองที่บ้านวันละประมาณ 4 ครั้ง (ตามที่แพทย์แนะนำ)
- ก่อนอาหารเช้า (ขณะอดอาหาร): < 95 mg/dL
- หลังอาหาร 1 ชั่วโมง: < 140 mg/dL
- หลังอาหาร 2 ชั่วโมง: < 120 mg/dL
ถ้าเป็น GDM ดูแลอย่างไร — เริ่มจากจานอาหาร
คุณแม่ส่วนใหญ่คุมน้ำตาลได้ด้วยการปรับอาหารและออกกำลังกาย โดยไม่ต้องใช้ยา หลักสำคัญคือกินคาร์บให้พอดี เน้นใยอาหาร และแบ่งมื้อ
ควรทำ
- แบ่งเป็น 3 มื้อหลัก + มื้อว่าง 2–3 มื้อ ป้องกันน้ำตาลขึ้นลงแรง
- เลือกข้าวและแป้งไม่ขัดสี เช่น ข้าวกล้อง โฮลวีต
- กินคาร์บคู่กับโปรตีนหรือไขมันดี เพื่อชะลอการดูดซึม
- มีผักใยอาหารทุกมื้อ
ควรเลี่ยง
- เครื่องดื่มหวาน น้ำอัดลม น้ำผลไม้
- ของหวาน เบเกอรี่ ขนมน้ำตาลสูง
- ผลไม้หวานจัด หรือกินผลไม้ปริมาณมากในมื้อเดียว
- ข้าวและแป้งขัดสีปริมาณมาก
สูตรจานเดียวจำง่าย: ผัก 50% · โปรตีน 25% · คาร์บดี 25%
ออกกำลังกาย
เดินเร็วหลังมื้ออาหารวันละประมาณ 30 นาที ช่วยลดน้ำตาลได้ดี เลี่ยงท่าที่มีแรงกระแทกหรือเสี่ยงล้ม และปรึกษาแพทย์ก่อนหากมีภาวะแทรกซ้อน
ติดตามสุขภาพลูก
นับลูกดิ้นทุกวัน และตรวจ NST (ฟังการเต้นของหัวใจลูก) ตั้งแต่ประมาณ 28–32 สัปดาห์ เพื่อเฝ้าระวังความปลอดภัยของลูกในครรภ์ — อ่านวิธีนับได้ที่ ลูกดิ้นน้อยลง ทำอย่างไร
หลังคลอดต้องตรวจอะไรต่อ
GDM มักหายไปหลังคลอด แต่คุณแม่ที่เคยเป็นมีความเสี่ยงเป็นเบาหวานถาวรในอนาคตสูงขึ้น จึงแนะนำให้
- ตรวจน้ำตาลซ้ำด้วย 75g OGTT ประมาณ 6 สัปดาห์หลังคลอด
- คุมน้ำหนัก กินอาหารสุขภาพ และออกกำลังกายต่อเนื่อง
- ตรวจน้ำตาลเป็นระยะในระยะยาว
คำถามที่พบบ่อย
ผล 50g ผิดปกติ แปลว่าเป็นเบาหวานแล้วใช่ไหม
ยังไม่ใช่ 50g เป็นเพียงการคัดกรอง ถ้าผิดปกติต้องตรวจยืนยันด้วย 75g OGTT อีกครั้ง จึงสรุปได้ว่าเป็น GDM หรือไม่
ตรวจ 50g ต้องอดอาหารไหม
ไม่ต้อง ดื่มน้ำตาล 50 กรัมแล้วเจาะเลือดหลัง 1 ชั่วโมงได้เลย ต่างจาก 75g OGTT ที่ต้องอดอาหาร 8 ชั่วโมงก่อนตรวจ
เป็น GDM ต้องฉีดอินซูลินทุกคนไหม
ไม่ทุกคน ส่วนใหญ่คุมได้ด้วยอาหารและการออกกำลังกาย จะใช้อินซูลินเฉพาะเมื่อปรับพฤติกรรมแล้วน้ำตาลยังไม่ถึงเป้า ซึ่งแพทย์ประเมินเป็นราย ๆ
เป็น GDM คลอดธรรมชาติได้ไหม
ได้ ถ้าคุมน้ำตาลได้ดีและลูกไม่ตัวโตเกินไป แพทย์จะประเมินวิธีคลอดที่ปลอดภัยที่สุดตามสภาพของคุณแม่และลูกเป็นราย ๆ
ตรวจเบาหวานคนท้อง ย่านรังสิต / คลองหลวง
การคัดกรองเบาหวาน 50g/75g เป็นส่วนหนึ่งของการฝากครรภ์คุณภาพ ดูแลโดยสูตินรีแพทย์ ดูรายละเอียดที่ ฝากครรภ์ครั้งแรก รังสิต และ แพ็กเกจฝากครรภ์
ที่ตั้ง: 9/20-21 หมู่ 5 ซอยบงกช 33 ถนนเลียบคลองสอง ต.คลองสอง อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 — เข้าซอยบงกช 33 จากถนนเลียบคลองสอง
เวลาทำการ: จันทร์–ศุกร์ 17:00–20:00 น. และเสาร์ 08:00–18:00 น. อาทิตย์ 13:00–18:00 น. (ตามตารางแพทย์) ดูตารางแพทย์ล่าสุดที่หน้าแรก หรือสอบถามทาง LINE
นัดตรวจ: ถ้านัดตรวจ 75g OGTT อย่าลืมอดอาหาร 8 ชั่วโมงก่อนมา จองคิวทาง LINE @phakruk.rangsit หรือโทร 082-626-9662
เจอเร็ว ดูแลทัน ลูกแข็งแรง
กังวลเรื่องน้ำตาลระหว่างตั้งครรภ์ ปรึกษาทีมสูตินรีแพทย์ฝากรักรังสิตได้ทุกวันทำการ — LINE @phakruk.rangsit · โทร 082-626-9662
คุณแม่ที่เลือกแพ็กเกจฝากครรภ์ ปทุมธานี เหมาจ่าย 10,000 บาท ตรวจคัดกรองเบาหวาน 50g ไม่ต้องจ่ายเพิ่ม
