พ่อแม่ที่มีลูกเล็กในย่านรังสิต คลองหลวง ธัญบุรี และปทุมธานี คงคุ้นกับข้อความในกลุ่ม LINE ผู้ปกครองช่วงเปิดเทอมที่ตรงกับหน้าฝน — “ห้องน้องปิด 1 สัปดาห์ มีเด็กเป็นมือเท้าปาก” โรคนี้ติดต่อง่ายมากในเนอสเซอรี่และโรงเรียนอนุบาล เด็กส่วนใหญ่หายได้เอง แต่มีสายพันธุ์ EV71 ที่อาจรุนแรงจนถึงขั้นสมองอักเสบ
บทความนี้รวบรวมสิ่งที่พ่อแม่ควรรู้: อาการแต่ละระยะ สัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพาไปโรงพยาบาล วิธีดูแลที่บ้าน และการป้องกันด้วยวัคซีน
สรุปเร็วสำหรับพ่อแม่
- มีไข้ + ตุ่มในปาก + ผื่นที่ฝ่ามือฝ่าเท้า = มือเท้าปาก ส่วนใหญ่หายเองใน 7-10 วัน
- ไข้สูงเกิน 2 วัน ซึมลง อาเจียนบ่อย ผวาหรือกระตุก = สัญญาณ EV71 ต้องพาไปโรงพยาบาลทันที
- ป้องกันสายพันธุ์รุนแรงได้ด้วยวัคซีน Entrovac ฉีดได้ตั้งแต่อายุ 7-8 เดือน เข็มละ 3,000 บาท หรือชำระครบคอร์ส 2 เข็ม 5,800 บาท
อาการมือเท้าปากแบ่งเป็น 3 ช่วง
วันที่ 1-2: เริ่มด้วยไข้
ไข้ต่ำถึงปานกลาง งอแง เบื่ออาหาร เจ็บคอ ช่วงนี้ยังแยกจากไข้หวัดธรรมดาได้ยาก
วันที่ 2-3: ตุ่มและแผลในปาก
ตุ่มแดงหรือแผลเปื่อยที่ลิ้น กระพุ้งแก้ม และเพดานปาก ลูกเจ็บจนไม่ยอมกินและไม่ยอมดื่ม ซึ่งเป็นจุดที่เสี่ยงขาดน้ำ
วันที่ 3-5: ผื่นที่มือ เท้า และก้น
ตุ่มน้ำใสขอบแดงที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า และรอบก้น ถ้าเห็นครบทั้งสามตำแหน่งนี้ถือเป็นลักษณะเฉพาะของโรค
มือเท้าปาก ต่างจากโรคที่หน้าตาคล้ายกันอย่างไร
| โรค | ตำแหน่งตุ่มหรือแผล | จุดต่างที่สำคัญ |
|---|---|---|
| มือเท้าปาก | ในปาก + ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ก้น | มีไข้นำมาก่อน ตุ่มไม่ค่อยคัน |
| อีสุกอีใส | กระจายทั่วตัว ขึ้นเป็นชุดๆ | คันมาก ขึ้นที่ลำตัวและหนังศีรษะด้วย |
| เฮอร์แปงไจน่า | ในคอหรือเพดานปากด้านหลัง | เกิดจากไวรัสกลุ่มเดียวกับมือเท้าปาก แต่ไม่มีผื่นที่มือและเท้า |
| แผลร้อนใน | ในปากเท่านั้น | ไม่มีไข้ ไม่มีผื่นตามตัว |
EV71 สายพันธุ์ที่ทำให้มือเท้าปาก “ไม่ใช่เรื่องเล็ก”
มือเท้าปากส่วนใหญ่เกิดจากไวรัส Coxsackie A16 ซึ่งอาการไม่รุนแรง แต่ราว 1 ใน 5 ของการระบาดมาจาก Enterovirus 71 (EV71) ซึ่งอาจลุกลามเป็นก้านสมองอักเสบ น้ำท่วมปอด หรือกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบได้ โดยเฉพาะในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี
สัญญาณอันตราย — พบข้อใดข้อหนึ่ง พาไปโรงพยาบาลทันที
- ผวา สะดุ้ง หรือแขนขากระตุกขณะหลับ — สัญญาณทางสมองที่สำคัญที่สุด
- ไข้สูงเกิน 39°C หรือไข้ไม่ลดนานเกิน 2 วัน
- ซึมผิดปกติ ปลุกยาก หรืองอแงมากผิดสังเกต
- อาเจียนซ้ำๆ กินอะไรไม่ได้ ปัสสาวะน้อยลงมาก (ขาดน้ำ)
- หายใจหอบเร็ว หน้าซีด หรือตัวลาย
ดูแลลูกที่บ้านอย่างไรให้หายเร็ว (กรณีทั่วไป)
- ป้องกันขาดน้ำ: ให้จิบน้ำบ่อยๆ ทีละน้อย ดีกว่าบังคับดื่มครั้งละมาก — ภาวะขาดน้ำคือสาเหตุหลักที่เด็กมือเท้าปากต้องนอนโรงพยาบาล
- เมื่อลูกเจ็บปากจนไม่ยอมกิน: เลือกอาหารเย็น นิ่ม กลืนง่าย เช่น ไอศกรีม เยลลี่ โยเกิร์ตเย็น นมเย็น หรือน้ำซุปอุ่นๆ และเลี่ยงอาหารร้อน เปรี้ยว หรือเค็มจัด
- ลดไข้: ใช้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัว ร่วมกับเช็ดตัว
- ตุ่มและผื่น: ไม่ต้องเจาะ ไม่ต้องทายาฆ่าเชื้อ ตุ่มจะแห้งไปเอง เพียงรักษาความสะอาด
- หยุดเรียนอย่างน้อย 1 สัปดาห์นับจากวันเริ่มป่วย แม้ดูหายแล้วก็ยังแพร่เชื้อได้ และควรแจ้งโรงเรียนให้ทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิว
วัคซีน Entrovac ป้องกัน EV71 ได้ก่อนติด
ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันมือเท้าปากชนิดรุนแรงจาก EV71 แล้ว ชื่อ Entrovac ช่วยป้องกันส่วนที่อันตรายที่สุดของโรคที่พ่อแม่ต้องกังวลทุกหน้าฝน
| รายการ | ราคา | รายละเอียด |
|---|---|---|
| Entrovac (ต่อเข็ม) | 3,000 บาท | ฉีดได้ตั้งแต่อายุ 7-8 เดือนขึ้นไป ครบคอร์ส 2 เข็ม ห่างกัน 1 เดือน |
| Entrovac ชำระครบคอร์ส 2 เข็ม | 5,800 บาท | ประหยัด 200 บาท |
| Entrovac + วัคซีนไข้หวัดใหญ่ | 3,500 บาท | ฉีดวันเดียวกันได้ ประหยัดกว่าแยกฉีด 100 บาท |
ยิ่งฉีดก่อนลูกเข้าเนอสเซอรี่ ก็ยิ่งทันช่วงระบาด
ข้อควรรู้: วัคซีนนี้ป้องกันเฉพาะสายพันธุ์ EV71 (ตัวที่รุนแรงที่สุด) ลูกยังเป็นมือเท้าปากจากสายพันธุ์อื่นได้ แต่มักมีอาการเบา การล้างมือจึงยังจำเป็นเสมอ
ฉีดวัคซีน Entrovac ย่านรังสิต / คลองหลวง
ฝากรักรังสิตตั้งอยู่ที่ 9/20-21 หมู่ 5 ซอยบงกช 33 ถนนเลียบคลองสอง ต.คลองสอง อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 (เข้าซอยบงกช 33 จากถนนเลียบคลองสอง)
พาลูกมาฉีดได้วันไหน?
จันทร์–ศุกร์ 17:00–20:00 น. และเสาร์ 08:00–18:00 น. อาทิตย์ 13:00–18:00 น. (ตามตารางแพทย์) พ่อแม่ที่ทำงานกลางวันพาลูกมาหลังเลิกงานหรือวันหยุดได้
ต้องจองล่วงหน้าไหม?
แนะนำให้ทัก LINE @phakruk.rangsit ก่อนมา เพื่อยืนยันคิวและเช็กว่าลูกอายุถึงเกณฑ์ฉีดแล้ว ดูตารางแพทย์ล่าสุดได้ที่หน้าแรก
คำถามที่พบบ่อย
เคยเป็นมือเท้าปากแล้ว เป็นซ้ำได้ไหม?
ได้ค่ะ ไวรัสที่ก่อโรคมีหลายสายพันธุ์ เป็นตัวหนึ่งแล้วยังติดตัวอื่นได้อีก เด็กบางคนจึงเป็น 2-3 ครั้ง
ลูกเคยเป็นแล้ว ยังควรฉีด Entrovac หรือเปล่า?
ควรค่ะ หากครั้งที่ป่วยไม่ใช่ EV71 ลูกยังไม่มีภูมิต่อสายพันธุ์รุนแรงนี้ (รอให้หายดีก่อนแล้วค่อยฉีด)
ฉีดวัคซีนแล้วยังเป็นมือเท้าปากได้ไหม?
อาจเป็นจากสายพันธุ์อื่นได้ แต่วัคซีนช่วยป้องกัน EV71 ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่เสี่ยงภาวะแทรกซ้อนทางสมอง จึงกันส่วนที่อันตรายที่สุดไว้ก่อน
ผู้ใหญ่ติดจากลูกได้ไหม?
ได้ แต่มักมีอาการน้อยหรือไม่มีอาการ ระวังการเป็นพาหะไปติดเด็กคนอื่น ล้างมือทุกครั้งหลังเปลี่ยนผ้าอ้อมหรือเช็ดน้ำลาย
ตุ่มหายในกี่วัน มีแผลเป็นไหม?
ตุ่มมักแห้งและหายภายใน 7-10 วัน โดยทั่วไปไม่ทิ้งแผลเป็นหากไม่เกาหรือติดเชื้อซ้ำ
อ่านต่อ: ตารางวัคซีนเด็ก · วัคซีน Entrovac · วัคซีนเด็ก
ป้องกันก่อนห้องเรียนประกาศปิด
หน้าฝนนี้ฉีดวัคซีน Entrovac ให้ลูกโดยแพทย์ ทักมานัดคิวได้เลยค่ะ
- LINE: @phakruk.rangsit
- โทร: 082-626-9662
- Facebook: ฝากรักรังสิต
